Powrót

Jak młodzież rozumie dane? Nowy raport z badania pokolenia Z

16.02.2026

Ministerstwo Cyfryzacji zbadało rolę danych, w tym danych publicznych, w codziennym funkcjonowaniu młodzieży. Raport z badania pokazuje, że choć pokolenie Z świetnie porusza się w świecie cyfrowym i ma wysokie kompetencje techniczne, jego świadomość mechanizmów przetwarzania danych mogłaby być większa. Zrozumienie danych ma kluczowe znaczenie nie tylko dla edukacji cyfrowej, ale też dla bezpiecznego i świadomego korzystania z cyfrowego świata.

Jak młodzież rozumie dane?

Główne wnioski z badania

Smartfon, aplikacje, algorytmy, media społecznościowe - codzienność młodych ludzi opiera się na danych. Badanie 2000 respondentów w wieku 15–18 lat, przeprowadzone przez Ministerstwo Cyfryzacji, pokazuje wyraźny rozdźwięk. Z jednej strony młodzi użytkownicy mają bardzo wysokie kompetencje techniczne, z drugiej – ich świadomość mechanizmów gromadzenia, przetwarzania i wykorzystywania danych pozostaje nieznaczna. Młodzi często korzystają z aplikacji opartych na danych, ale rzadko zastanawiają się nad tym, skąd one pochodzą. Tylko około jedna trzecia badanych zdaje sobie sprawę, że część aplikacji wykorzystuje dane publiczne, a zaledwie co czwarty respondent potrafi wskazać konkretną aplikację opartą na takich danych. Świadomość pojęcia „dane publiczne” jest relatywnie wysoka, jednak faktyczne użycie serwisów takich jak dane.gov. dotyczy głównie celów szkolnych lub doraźnego poszukiwania informacji.  

- Chcemy, aby młodzi ludzie nie tylko sprawnie korzystali z danych, ale przede wszystkim rozumieli, skąd pochodzą i jakie mają znaczenie. Warto pamiętać, że po sprawdzone i bezpieczne dane można udać się na portal dane.gov.pl. Znajdziemy tam informacje z obszarów takich jak edukacja, kultura, sport, nauka i technologia, a także dane regionalne. Serwis udostępnia ponad 650 tysięcy zestawów danych od blisko 6 tysięcy dostawców – i są one dostępne dla każdego. To doskonałe miejsce, by szukać inspiracji opartych na faktach i uczyć się, jak korzystać z danych w codziennym życiu – powiedział wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka.

Bariery w korzystaniu z danych

Największe trudności w korzystaniu z danych publicznych to brak informacji, do czego można je wykorzystać, zbyt skomplikowana forma oraz niewiedza o istnieniu odpowiednich portali. Raport pokazuje też, że młodzi wolą dane przedstawione w prosty i atrakcyjny sposób – jako wykresy, mapy, krótkie podsumowania czy gotowe aplikacje. Surowe zestawy danych, które wymagają samodzielnej analizy, są dla nich trudne i mało przydatne. 

Bezpieczeństwo danych

W kwestii bezpieczeństwa i prywatności młodzi mają umiarkowaną świadomość zagrożeń związanych z udostępnianiem danych. Wiedzą, że ich aktywność w sieci jest śledzona, ale często nie rozumieją jak działają algorytmy, ani jakie skutki niesie zostawianie cyfrowych śladów. Chętnie dzielą się danymi tylko wtedy, gdy widzą w tym dla siebie konkretną korzyść. 

Pełen raport z badania „Miejsce danych (w tym danych sektora publicznego) w cyfrowym świecie pokolenia Z – modele konsumpcji danych wśród młodzieży i świadomość źródeł wykorzystywanych danych” dostępny jest pod linkiem: Badania dot. rynku ponownego wykorzystywania danych - Otwarte Dane

Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu: „Dane 3.0 – wymiana, wartość”.  

Projekt jest dofinansowany ze środków Funduszy Europejskich na Rozwój Cyfrowy (FERC) w ramach działania „Cyfrowe udostępnienie informacji sektora publicznego ze źródeł administracyjnych”. 

{"register":{"columns":[]}}