25 lipca 2024 r. weszła w życie dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2024/1760 w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (ang. Corporate Sustainability Due Diligence Directive, dyrektywa CS3D/CSDDD). Ma ona na celu wspieranie zrównoważonego i odpowiedzialnego prowadzenia działalności przedsiębiorstw oraz w ramach ich globalnego łańcucha wartości. Nowe przepisy zapewnią, że przedsiębiorstwa objęte zakresem dyrektywy będą identyfikować i eliminować negatywny wpływ swoich działań na prawa człowieka i środowisko w Europie i poza nią.

24 lutego 2026 r. Rada Unii Europejskiej ostatecznie przyjęła pakiet uproszczeniowy Omnibus I zmieniający przepisy Dyrektywy CSDD. Celem zmian wprowadzonych przez Omnibus I jest redukcja obciążeń administracyjnych dla europejskich przedsiębiorstw, zapewnienie więcej czasu na przygotowanie się do nowych obowiązków oraz przyczynienie się do wzrostu konkurencyjności europejskiej gospodarki.  

Kolejnym krokiem będzie transpozycja Dyrektywy CSDD w formie ustawy do polskiego porządku prawnego. Obecnie w Ministerstwie Rozwoju i Technologii trwają już prace nad przepisami ustawy. Zapraszamy do śledzenia komunikatów pojawiających się w tej zakładce.

Wdrożenie należytej staranności przez przedsiębiorstwa w zakresie praw człowieka i ochrony środowiska odbywa się przez uwzględnianie należytej staranności w politykach, identyfikowanie i ocenę negatywnych skutków działalności z zakresu praw człowieka i środowiska, zapobieganie i usuwanie tych skutków, zapewnianie środków zaradczych,  monitorowanie adekwatności i skuteczności tych środków, komunikowanie działań za pomocą sprawozdania rocznego, oraz konstruktywną współpracę z interesariuszami w procesie. Proces należytej staranności został szczegółowo opisany w Wytycznych OECD dotyczących należytej staranności w odpowiedzialnym prowadzeniu działalności biznesowej (2018).

Dyrektywa CS3D nakłada obowiązki w zakresie należytej staranności na przedsiębiorstwa państw członkowskich Unii Europejskiej zatrudniające ponad 5 tyś. pracowników oraz osiągające powyżej 1,5 mld € rocznych przychodów netto. Dla przedsiębiorstw państw spoza UE działających na rynku unijnym stosuje się to samo kryterium rocznych obrotów netto. Obejmuje także przedsiębiorstwa, które zawarły w UE umowy franczyzowe lub licencyjne przekraczające roczny próg opłat licencyjnych wynoszący 75 tys. €  i dla osiągające bądź będące jednostką dominującą najwyższego szczebla grupy osiągającą powyżej 275 tys. € rocznych przychodów netto.

Małe i średnie przedsiębiorstwa, choć nie są bezpośrednio objęte przepisami dyrektywy, jej skutkami będą dotknięte pośrednio, jako partnerzy biznesowi będący w jednym łańcuchu działalności z większymi przedsiębiorstwami.

Odroczony terminy na transpozycję dyrektywy CSDD do polskiego porządku prawnego to 26 lipca 2028 r. Początek stosowania przepisów został przesunięty na 26 lipca 2029 r.

• uwzględnianie należytej staranności w polityce przedsiębiorstwa i zarządzaniu ryzykiem (art. 7),
• identyfikacja i ocena rzeczywistych i potencjalnych negatywnych skutków w podejściu opartym na analizie ryzyka w określonym zakresie działalności przedsiębiorstwa za pomocą racjonalnie dostępnych informacji  (art. 8) oraz hierarchizowanie ryzyka (art. 9),
• zapobieganie potencjalnym negatywnym skutkom (art. 10),
• usuwanie rzeczywistych negatywnych skutków (art. 11) oraz podejmowanie środków zaradczych (art. 12),
• konstruktywna współpraca z interesariuszami w procesie należytej staranności (art. 13),
• wdrożenie procedur skargowych umożliwiających złożenie skarg w przypadku uzasadnionych obaw dotyczących rzeczywistych lub potencjalnych negatywnych skutków w działalności przedsiębiorstw (art. 14),
• monitorowanie skuteczności i adekwatności podejmowanych działań w zakresie należytej staranności (art. 15),
• publikowanie na stronie internetowej przedsiębiorstwa sprawozdania rocznego w odniesieniu do kwestii objętych dyrektywą (art. 16).
  
  W odniesieniu do powyższych obowiązków, konsekwencją niewdrożenia przepisów mogą być kary nakładane przez organ nadzoru, które mogą wynosić do 3% rocznego przychodu netto w skali światowej, bądź odpowiedzialność cywilna w odniesieniu do wymogów dyrektywy.

Każde państwo członkowskie zobowiązane jest do wyznaczenia co najmniej jednego organu sprawującego nadzór nad przestrzeganiem przez przedsiębiorstwa obowiązków określonych w dyrektywie. Organy te będą mogły m.in.:

• wszczynać postępowania wyjaśniające z urzędu,
• przeprowadzać inspekcje,
• nakazywać zaprzestania naruszeń przepisów krajowych przyjętych na podstawie dyrektywy oraz podjęcia działań zaradczych,
• wyznaczać przedsiębiorstwom odpowiednie terminy na podjęcie działań zaradczych,
• nakładać na przedsiębiorstwa kary.

Zarówno Komisja Europejska, jak i państwa członkowskie będą wdrażać szereg działań wspierających przedsiębiorstwa we wdrażaniu dyrektywy CSDDD, takich jak prowadzenie helpdesków, wydawanie wytycznych dotyczących różnych aspektów wdrażania należytej staranności, w tym modelowych klauzul umownych, czy prowadzenie stron internetowych poświęconych należytej staranności i wymogom CSDDD.

Informacje nt. dyrektywy CSDDD mogą Państwo również znaleźć na dedykowanej stronie Komisji Europejskiej.