Ministerstwo Rozwoju i Technologii zaprasza do składania wniosków preselekcyjnych na realizację projektów w ramach mechanizmu IPCEI w obszarze zaawansowanych materiałów cyrkularnych (CAM).

Rodzaj inicjatywy: przełomowe projekty innowacyjne, obejmujące fazę badań, rozwoju i innowacji (RDI) oraz początkową fazę wdrażania przemysłowego (FID), ukierunkowane na rozwój zaawansowanych materiałów o obiegu zamkniętym, z naciskiem na badania, rozwój i innowacje wykraczające poza najnowsze osiągnięcia w danym sektorze (tzw. „Beyond-State-of-The-Art”). Pierwsze wdrożenie przemysłowe oznacza udoskonalenie obiektów pilotażowych, zakładów demonstracyjnych lub prototypowego sprzętu i obiektów, obejmujące etapy następujące po linii pilotażowej, w tym fazę testowania, oraz zwiększenie produkcji seryjnej, z wyłączeniem produkcji masowej i działalności komercyjnej.

Zintegrowany projekt IPCEI to projekt transgraniczny, wielonarodowy, do którego zaproszeni są wszyscy uczestnicy ekosystemu sektora, w tym duże, średnie i małe przedsiębiorstwa oraz instytuty badawcze i uczelnie.

Przedsiębiorstwa uczestniczą w danym IPCEI realizując własne projekty samodzielnie lub w ramach konsorcjum. Mogą uczestniczyć jako partnerzy bezpośredni (DPs), pośredni (IPs) lub stowarzyszeni (APs).

Przedstawiciele nauki nie składają wniosków preselekcyjnych. Ich udział jest możliwy jedynie w konsorcjum z DPs lub APs, przy czym każdorazowo liderem konsorcjum jest przedsiębiorstwo.

Więcej informacji o mechanizmie IPCEI: IPCEI - Competition Policy - European Commission

1. Cel naboru IPCEI CAM

Zaproszenie jest skierowane do podmiotów, których projekt będzie wpisywał się w strumienie prac Ważnych Projektów Wspólnego Europejskiego Zainteresowania (IPCEI) w obszarze CAM. Celem jest weryfikacja potencjału projektów pod kątem ich zgodności z zakresem i celami obszaru IPCEI CAM, z ramami regulacyjnymi IPCEI, kryteriami dotyczącymi innowacyjności, poziomu finansowania i na tej podstawie wyłonienie kandydatów do dalszych etapów oceny.

2. Zakres inicjatywy IPCEI CAM

Główne cele IPCEI CAM obejmują wspieranie strategicznej autonomii Unii Europejskiej oraz postęp w realizacji celów klimatycznych dzięki zaawansowanym materiałom o obiegu zamkniętym i zasobooszczędnym. IPCEI CAM ma zatem na celu przyspieszenie rozwoju, zwiększenie skali i włączenie zaawansowanych materiałów o obiegu zamkniętym do docelowych łańcuchów wartości i obszarów zastosowań, które wspierają europejskie ambicje klimatyczne, zrównoważone i przemysłowe.

Cele IPCEI CAM to:

• Poprawa obiegu zamkniętego i efektywności wykorzystania zasobów: skupienie się na zaawansowanych materiałach, które można w większym stopniu poddać recyklingowi, pozyskiwać w sposób zrównoważony, zaprojektowanych z myślą o zmniejszeniu ilości odpadów i intensywności wykorzystania materiałów.
• Wspieranie innowacji w całym łańcuchu wartości: opracowanie i/lub udoskonalenie innowacyjnych rozwiązań w zakresie zaawansowanych materiałów, które poprawiają zrównoważony charakter, możliwość naprawy, ponownego wytworzenia i ponownego wykorzystania, przy czym zasady obiegu zamkniętego będą obejmować cykl życia materiału od produkcji do końca okresu użytkowania.

Definicje sformułowane na potrzeby inicjatywy:

• „Materiały zaawansowane” definiuje się jako materiały zaprojektowane tak, aby posiadały:
  • nowe lub ulepszone właściwości i/lub
  • ukierunkowane lub ulepszone cechy strukturalne w celu osiągnięcia określonej lub ulepszonej wydajności funkcjonalnej.

Obejmuje to zarówno nowe materiały przemysłowe (materiały zaawansowane technologicznie), jak i materiały wytwarzane z materiałów tradycyjnych (materiały o niskim stopniu zaawansowania technologicznego). Aby materiały te były rzeczywiście obiegowe, muszą nadawać się do ponownego użycia, naprawy, przetworzenia lub recyklingu.

• „Zaawansowane materiały o obiegu zamkniętym” definiuje się jako materiały, które spełniają powyższą definicję materiałów zaawansowanych i przyczyniają się do realizacji co najmniej jednej z europejskich strategii dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym. Aby projekty kwalifikowały się do udziału w IPCEI, muszą obejmować „zaawansowany materiał o obiegu zamkniętym” zgodnie z tą definicją.

3. Struktura projektu IPCEI CAM i strumienie prac

Wnioski projektowe mogą koncentrować się na jednym lub kilku strumieniach prac, w zależności od zakresu i specjalizacji łańcucha wartości. W związku z tym partnerstwa w ramach IPCEI CAM mogą być tworzone w obrębie tych samych obszarów działania lub pomiędzy wyższymi i niższymi segmentami łańcucha wartości.

Ostateczna struktura projektu zintegrowanego IPCEI może zostać nieznacznie zmieniona na etapie tworzenia partnerstw (machmaking event).

W odniesieniu do każdego strumienia prac przedsiębiorstwa muszą jasno określić rodzaj stosowanej strategii gospodarki o obiegu zamkniętym.

IPCEI CAM odnosi się do trzech priorytetowych obszarów czystych technologii: energii odnawialnej i systemów magazynowania energii, dekarbonizacji przemysłu oraz czystej mobilności, w tym elektroniki użytkowej we wszystkich trzech sektorach.

Obszary działania (Workstream – WS)

WS 1: Zrównoważone pozyskiwanie materiałów oraz planowanie/projektowanie zaawansowanych materiałów o obiegu zamkniętym oraz produktów/zastosowań z wykorzystaniem zaawansowanych materiałów o obiegu zamkniętym

Ten obszar prac koncentruje się na badaniach przemysłowych w zakresie zrównoważonego pozyskiwania i projektowania, wykorzystując modele i strategie gospodarki o obiegu zamkniętym w celu zmniejszenia zależności gospodarki Unii Europejskiej od surowców pierwotnych spoza Unii Europejskiej. Wspiera rozwój zaawansowanych materiałów o obiegu zamkniętym w innowacyjny i zrównoważony sposób.

WS 2: Produkcja o obiegu zamkniętym, przetwarzanie i postępowanie na końcu cyklu życia

Ten obszar tematyczny stanowi kolejny etap w procesie badań, rozwoju i innowacji, wprowadzając obieg zamknięty do produkcji i przetwarzania oraz koncentrując się na eksperymentalnym rozwoju i wykonalności (ang. manufacturability) zaawansowanych materiałów o obiegu zamkniętym dla czystych technologii.

Obszar ten opiera się na środowiskach eksperymentalnych oraz wynikach testów i walidacji, zajmuje się integracją, użytecznością i wykonalnością nowych i ulepszonych materiałów dla systemów wytwarzania i magazynowania energii odnawialnej, czystej mobilności oraz dekarbonizacji przemysłowej w ramach procesów produkcyjnych i przetwórczych. Promuje technologie produkcji o niskiej ilości odpadów i efektywnego wykorzystania zasobów, które obejmują zaawansowane materiały o obiegu zamkniętym i/lub surowce wtórne. Zajmuje się również wyzwaniami związanymi ze stabilnością łańcuchów wartości materiałów oraz potrzebą zmniejszenia ryzyka związanego z ich dostawą.

WS 3: Obieg zamknięty na etapie użytkowania i optymalizacji użytkowania

Ten obszar działania koncentruje się na przedłużaniu cyklu życia materiałów i produktów poprzez modele użytkowania w obiegu zamkniętym, takie jak naprawa, ponowne wykorzystanie i renowacja. Włączenie obiegu zamkniętego do fazy użytkowania pomaga zmniejszyć zapotrzebowanie na pozyskiwanie surowców pierwotnych, a z czasem zwiększa wartość i użyteczność materiałów.

Obszar ten wspiera modele usług, które umożliwiają konserwację, modernizację lub ponowne wykorzystanie produktów i materiałów, w tym w zastosowaniach o innym cyklu życia, promując w ten sposób długoterminową efektywność i zrównoważony rozwój. Przeznaczony jest do projektowania, inżynierii, testowania, testów pilotażowych i pierwszego wdrożenia przemysłowego rozwiązań opracowanych w ramach procesu badań, rozwoju i innowacji. Główne działania koncentrują się na walidacji w środowisku przemysłowym lub terenowym. Również w tym przypadku należy uwzględnić obszary priorytetowe (odnawialne źródła energii i systemy magazynowania energii, dekarbonizacja przemysłu, czysta mobilność, w tym elektronika użytkowa w tych obszarach).

Więcej informacji o inicjatywie IPCEI CAM i możliwej strukturze projektu zintegrowanego zawartych jest w dokumencie: IPCEI CAM STRUCTURE PROPOSAL_v2.0

4. Informacje o naborze:

Adresaci naboru: do udziału w naborze zapraszamy podmioty publiczne i prywatne, tj. MŚP, duże przedsiębiorstwa oraz instytuty badawcze i uczelnie.

Więcej informacji na temat rodzajów uczestnictwa oraz podmiotach kwalifikowanych - https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/rodzaje-uczestnictwa2

Kryteria oceny formalnej i merytorycznej znajdują się w załącznikach do Regulaminu konkursu.

Procedura aplikacyjna: proces krajowej oceny wniosków jest procesem jednoetapowym.

Do złożenia wniosków projektowych zaproszone są przedsiębiorstwa (DPs, APs) samodzielnie lub w konsorcjum z innymi uczestnikami (DPs, APs, IPs).

Przed zgłoszeniem się do inicjatywy przedsiębiorstwo musi samodzielnie ocenić, czy posiada odpowiednie zasoby kadrowe i finansowe oraz kompetencje merytoryczne do skutecznego udziału w IPCEI.

Celem naboru jest uzyskanie podstawowych informacji na temat projektu, tj. przewidywanego poziomu innowacyjności, spójności z celami IPCEI, orientacyjnej struktury kosztów, potencjalnych przychodów oraz szacowanej luki finansowej (szacowana luka finansowa wymagana wyłącznie w przypadku uczestników bezpośrednich).

Zebrane informacje będą stanowić podstawę wstępnej oceny zasadności i kwalifikowalności projektu w ramach IPCEI. Będą one również podstawą do dopuszczenia do europejskiego etapu kojarzenia partnerów (matchmakingu) oraz do drugiego etapu – złożenia dokumentów do Komisji Europejskiej.

W przypadku kwalifikacji Wnioskodawcy do udziału w projekcie IPCEI jako Uczestnik Bezpośredni (DP) wymagane będzie złożenie do KE pełnego portfolio projektu (PP) oraz szczegółowej analizy luki w finansowaniu (etap prenotyfikacji). Należy w tym zakresie wykazać, że projekt nie zostałby zrealizowany bez wsparcia państwa, tj. przedstawić realistyczne i wiarygodne prognozy finansowe poparte wewnętrznymi dokumentami firmy lub niezależnymi badaniami. Luka finansowa odpowiada zdyskontowanej wartości bieżącej netto planowanego projektu, obliczonej jako różnica między zdyskontowanymi dodatnimi i ujemnymi przepływami pieniężnymi w całym okresie trwania projektu (od rozpoczęcia badań i rozwoju, a także w fazie produkcji masowej).

Pozytywna decyzja Komisji Europejskiej na etapie notyfikacji umożliwia finalną ocenę przez Państwo Członkowskie możliwości uzyskania finansowania ze środków krajowych.

I etap – preselekcja krajowa

Należy pobrać i wypełnić właściwy szablon wniosku preselekcyjnego:

• Dla uczestników bezpośrednich - Direct Partners (Załącznik 1)  + wstępna analiza luki finansowej (Załącznik 1a)
• Dla partnerów stowarzyszonych - Associated Partners  (Załącznik 2)  

Pozytywny wynik preselekcji dla partnerów bezpośrednich i stowarzyszonych lub ich konsorcjów skutkuje zaproszeniem do procesu matchmakingu z podmiotami UE.

Projekty finansowane zgodnie z rozporządzeniem GBER – po pozytywnej ocenie Komisji Oceniającej rekomendowane są do finansowania (w zależności od ujęcia podmiotu w decyzji KE oraz dostępności finansowania ze środków krajowych).

II etap – selekcja na poziomie KE (wyłącznie dla Partnerów Bezpośrednich zgodnie z Komunikatem IPCEI)

Należy pobrać i wypełnić pełne portfolio projektu (PP) oraz dokonać szczegółowej analizy luki w finansowaniu (FG). Dokumenty te muszą zostać przygotowane zgodnie z aktualnymi standardowymi szablonami opublikowanymi przez Komisję Europejską.

• IPCEI_project_portfolio_template
• IPCEI_project_portfolio_template_SMEs
• IPCEI_RDI_FID_funding-gap_template

Odpowiednie formularze dostępne są również na stronie KE: https://competition-policy.ec.europa.eu/state-aid/ipcei/guidance-templates_en

Po uzyskaniu pozytywnej decyzji, projekt otrzymuje rekomendację do finansowania (w zależności od ujęcia podmiotu w decyzji KE oraz dostępności finansowania ze środków krajowych).

Należy pamiętać, że jest to nabór wniosków IPCEI (nie nabór wniosków o dofinansowanie). Złożenie koncepcji projektu w ramach naboru wniosków nie uprawnia do uzyskania finansowania publicznego w ramach planowanego IPCEI ani żadnej innej formy finansowania publicznego.

Wypełniony wniosek preselekacyjny (I ETAP) należy przesłać na wskazany adres e-mail (IPCEI-CAM@mrit.gov.pl) w terminie do dnia 30 września 2026 r.

5. Zasada poufności:

Wszystkie strony zaangażowane w proces zobowiązują się do zachowania poufności przesłanych informacji.