Zamówienia publiczne są także instrumentem realizacji inwestycji infrastrukturalnych i społecznych, takich jak budowa obiektów infrastruktury oraz użyteczności publicznej (w tym m.in. szkół, szpitali, infrastruktury drogowej i kolejowej, itp.), co przekłada się na jakość usług świadczonych przez państwo i uwarunkowania działalności takich sektorów jak np. budownictwo czy transport. Zamówienia publiczne są zatem jedną z kluczowych form udziału sektora publicznego w gospodarce, a proces udziału zamówień publicznych w rynku stale się rozwija.

Rok 2024 był pod tym względem rekordowy. Liczba zamówień udzielonych z zastosowaniem przepisów Ustawy PZP wyniosła ok. 153 tys. zamówień, a ich wartość przekroczyła 330 mld zł, co stanowiło 9,07% produktu krajowego brutto (PKB) z 2024 r. Uwzględniając w tym także zamówienia udzielane z wyłączeniem z obowiązku stosowania ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: „Ustawa PZP”), tj. zamówienia o wartości mniejszej od progu stosowania przepisów krajowych to wartość całego rynku zamówień publicznych stanowiła w 2024 r. ok. 587 mld zł (ponad 16% PKB).

Polityka zakupowa państwa (dalej: „Polityka”) to dokument określający priorytety działań państwa w sferze zamówień publicznych, który umożliwia powiązanie przeprowadzanych zakupów z celami strategicznymi oraz wytyczający kierunki działań dla zamawiających. Celem Polityki Zakupowej Państwa jest zapewnienie, aby wszystkie zakupy realizowane przez zamawiających publicznych były: 

1. Efektywne – zapewniały najlepszy stosunek jakości do ceny, z uwzględnieniem priorytetów Polityki zakupowej państwa.
2. Prorozwojowe – wspierające rozwój krajowej gospodarki i przedsiębiorczości.
3. Przejrzyste i przewidywalne – zapewniające dostęp do wiedzy o przebiegu procesu i obowiązujących zasadach.
4. Zrównoważone – uwzględniały adekwatne do potrzeb i możliwości kryteria środowiskowe i społeczne.
5. Innowacyjne – wspierały rozwój rynku, konkurencyjność oraz polskie innowacje.
6. Zgodne – w pełni respektowały prawo unijne oraz krajowe.
7. Odporne – gwarantowały bezpieczeństwo kluczowej działalności państwa oraz realizowanych zamówień.
8. Profesjonalne – oparte na kompetencjach i standaryzacji procesu zakupowego.

Przygotowywana obecnie Polityka zakupowa państwa na lata 2026-2029 uwzględnia aktualne wyzwania państwa i gospodarki oraz koncentruje się na kluczowych aspektach dotyczących polskiego rynku zamówień publicznych. Nowa Polityka wyznacza cele strategiczne dla zamówień, wpisujące się w priorytety gospodarcze rządu i wskazuje, że zamówienia publiczne są ważnym instrumentem realizacji polityki państwa, w tym budowy potencjału polskich przedsiębiorców i kreowania warunków, które sprzyjają prowadzeniu działalności gospodarczej, a także rozwojowi krajowego łańcucha dostaw poprzez wzmocnienie współpracy zamawiających z krajowymi dostawcami i instytucjami badawczo-rozwojowymi oraz transformacji gospodarczej w kierunku modelu gospodarki o obiegu zamkniętym.

Nowa Polityka zakupowa państwa wskazuje następujące priorytety:

1. Budowanie konkurencyjności i potencjału polskiej gospodarki
2. Wzmocnienie odporności państwa
3. Profesjonalizacja rynku zamówień publicznych

Polityka na lata 2026-2029 podkreśla istotny charakter dialogu uczestników rynku zamówień publicznych. Dialog stanowi podstawę zarówno w poszukiwaniu przez zamawiających towarów, usług oraz robót budowlanych odpowiadających ich potrzebom, jak i umożliwia przedsiębiorcom odpowiednie dopasowanie tego co oferują na lokalnych rynkach zbytu. Dialog ten jest niezwykle istotny w kontekście wytwórców lokalnych, reprezentujących w szczególności sektor MŚP oraz zamawiających, którzy – poprzez bliskość oferentów - mogą zagwarantować bezpieczeństwo udzielanych zamówień oraz pośrednio przyczynić się do wzmacniania lokalnych społeczności. Aspekty te są niezwykle ważne w budowaniu potencjału polskiej gospodarki, zapewnienia w niej wysokiej reprezentacji polskiego kapitału oraz zagwarantowania bezpieczeństwa – w szczególności ekonomicznego, infrastrukturalnego oraz informatycznego.

Obecnie zakończono prace w zakresie uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych nowej Polityki. Dokument zostanie skierowany następnie do przyjęcia przez Komitet Stały Rady Ministrów i dalej – przez Radę Ministrów. Planowane przyjęcie Polityki ma nastąpić w pierwszym kwartale 2026 r.

Polityka zakupowa państwa na lata 2022-2025 została przyjęta przez Radę Ministrów uchwałą nr 6 z dnia 11 stycznia 2022 r. i była pierwszą edycją tego dokumentu. Był to ważny krok w kierunku dalszego otwierania systemu zamówień publicznych na wykonawców oraz podnoszenia konkurencyjności tego rynku. Celem Polityki na lata 2022-2025 było zainicjowanie zmiany podejścia do zamówień publicznych z postrzegania ich wyłącznie w kategoriach ściśle sformalizowanych procedur, których dochowanie jest głównym i najważniejszym celem zamawiającego, na rzecz ukierunkowania zakupów na usługi, dostawy oraz roboty budowlane o kluczowym znaczeniu z punktu widzenia interesów państwa. Istotne znaczenie miało również uzupełnienie przez Politykę systemowych zmian, jakie dokonały się z dniem wejścia w życie Ustawy PZP, tj. 1 stycznia 2021 r.

Polityka zakupowa państwa na lata 2022-2025 była także impulsem do prowadzenia szeroko zakrojonych szkoleń dla przedsiębiorców z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).
Ich celem było przede wszystkim zwiększenie świadomości i aktywności MŚP w procesie ubiegania się o zamówienia. Szkolenia cieszyły się ogromną popularnością wśród przedsiębiorców dzięki doskonale zidentyfikowanym potrzebom MŚP oraz zaadresowaniu ich dotychczasowych obaw i wątpliwości związanych z ubieganiem się o udzielenie zamówienia publicznego.

Jednocześnie, poprzednia Polityka oddziałując na zamawiających z sektora administracji rządowej, przedstawiała m. in. korzyści wynikające z przyjęcia i stosowania narzędzia jakim jest ProcurCompEU – Europejskie ramy kompetencji dla specjalistów ds. zamówień publicznych.
Dla zamawiających reprezentujących pozostałe sektory, tj. spoza administracji rządowej Polityka na lata 2022-2025 stanowiła katalog dobrych praktyk, gdyż diagnozy i rekomendacje w niej zawarte miały charakter uniwersalny, znajdujący zastosowanie do zamawiających każdej kategorii.