Celem zmian jest uproszczenie i uczytelnienie procedur, skrócenie czasu oczekiwania na rozstrzygnięcia administracyjne oraz zwiększenie przewidywalności całego procesu budowlanego. Ustawa wprowadza rozwiązania, które pozwolą szybciej rozpocząć i zakończyć inwestycje, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa i standardów technicznych. Większość zmian wchodzi w życie od 7 stycznia 2026 roku, szczegóły dotyczące terminów obowiązywania pozostałych regulacji znajdują się w załączniku.

Uproszczenie inwestycji budowlanych

Nowelizacja Prawa Budowlanego ma na celu nie tylko zmniejszenie formalności, lecz także skrócenie czasu realizacji inwestycji – zarówno publicznych, jak i prywatnych. W praktyce oznacza to realne oszczędności finansowe dla inwestorów.

Dzięki nowym regulacjom łatwiejsze stanie się uzyskiwanie odstępstw od przepisów technicznych, a sam proces budowlany stanie się bardziej elastyczny.

W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Uproszczona procedura obejmuje m.in.:

• wolnostojące przydomowe budowle ochronne o powierzchni użytkowej do 35 m², 
• wolnostojące budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej do 200 m²,
• kontenery telekomunikacyjne o powierzchni do 35 m² i wysokości do 3 m,
• boiska i korty sportowe, które służą nie tylko rekreacji, ale także sportowi,
• przydomowe tarasy naziemne o powierzchni zabudowy większej niż 35 m2 w tym zadaszone o powierzchni dachu nie większej niż 50 m2będą mogły być budowane na zgłoszenie; przydomowe tarasy do 35 m²,w tym o powierzchni dachu nie większej niż 35 m2, , nie będą wymagały żadnych formalności,
• przepusty o długości do 20 m i przekroju wewnętrznym do 3 m² oraz wyloty do cieków naturalnych.

W wielu przypadkach roboty nie będą wymagały uzyskania zarówno pozwolenia jak i zgłoszenia robót. Uproszczenia obejmują budowę m.in.:

• basenów do 15 m² oraz oczek wodnych do 10 m² w Rodzinnych Ogrodach Działkowych,
• basenów i oczek wodnych o powierzchni do 50 m² przy budynkach jednorodzinnych oraz rekreacji indywidualnej,
• zbiorników na wody opadowe i roztopowe do 5 m3, bez względu na rodzaj zabudowy,
• konstrukcji oporowych o wysokości do 80 cm. 

Ułatwienia dla rolników

Nowe przepisy wprowadzają ułatwienia dla rolników. Będą oni mogli budować zbiorniki na wodę opadową i roztopową do 30 m³ jako uzupełnienie zabudowy zagrodowej na istniejących działkach siedliskowych. Nie będzie przy tym konieczności opracowywania projektu budowlanego i uzyskania pozwolenia na budowę. 
Rozwiązanie to przyspieszy realizację inwestycji i ułatwi dostęp do programu „Moja Woda” oraz środków unijnych, w tym funduszy Wspólnej Polityki Rolnej 

Wsparcie dla odnawialnych źródeł energii

Wchodząca w życie ustawa stanowi także impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Montaż mikroinstalacji wiatrowych o wysokości do 3 m oraz magazynów energii o pojemności do 30 kWh jest możliwy bez formalności budowlanych. 

Większa elastyczność i uproszczona legalizacja

Zmiany w Prawie budowlanym przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora. Wprowadzony mechanizm „żółtej kartki” zakłada, że w przypadku dokonania nielegalnych istotnych odstąpień od dokumentacji projektowej, inwestor otrzyma od organu nadzoru ostrzeżenie zawierające nakaz doprowadzenia budowy do zgodności z dokumentacją. Co istotne, działania te nie przerywają prowadzenia prac oraz nie powodują wszczęcia postępowania administracyjnego. 

Dodatkowo rozszerzono tzw. uproszczone postępowanie legalizacyjne, umożliwiające legalizację obiektów budowlanych, jeżeli od zakończenia robót minęło co najmniej 10 lat. Rozwiązanie to znacząco ułatwi uporządkowanie stanu prawnego starszych inwestycji.

Nowelizacja przewiduje także wydłużenie możliwości korzystania z papierowego dziennika budowy do 31 grudnia 2031 roku (wcześniej był to rok 2029). Do tego samego terminu właściciele i zarządcy obiektów budowlanych, którzy dotychczas prowadzili książki obiektu w formie papierowej, będą zobowiązani do przejścia na wersję elektroniczną.