– Dla nas samorząd to nie wykonawca odgórnych poleceń, ale najważniejszy partner w transformacji cyfrowej Polski. To w gminach, powiatach i województwach cyfryzacja albo działa, albo pozostaje papierową deklaracją. Dlatego zamiast mówić – słuchamy i odpowiadamy konkretnymi działaniami – podkreślił wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. 

Między marcem a lipcem 2026 roku przedstawiciele Ministerstwa Cyfryzacji, NASK, COI, CPPC oraz IŁ-PIB odwiedzili wszystkie województwa i spotkali się z ponad 2 tysiącami samorządowców. Spotkania organizował i prowadził Jarosław Sarna – Pełnomocnik Ministra Cyfryzacji ds. relacji z jednostkami samorządu terytorialnego. Pytania, które pojawiały się najczęściej, dotyczyły czterech obszarów: cyberbezpieczeństwo, sztuczna inteligencja w urzędzie, kompetencje cyfrowe oraz e-Doręczenia i ePłatności. 

Konferencja w Muzeum Wojska Polskiego była okazją, by odpowiedzieć na te pytania kompleksowo, z udziałem ekspertów z wszystkich zaangażowanych instytucji. 

Pierwszy panel poświęcony był cyberbezpieczeństwu i telekomunikacji. Nie bez powodu: w 2025 roku krajowe zespoły CSIRT obsłużyły blisko 273 tysiące incydentów, o 144% więcej niż rok wcześniej. Samorządy są szczególnie narażone, bo odpowiadają za wodociągi, transport i dokumenty obywateli. 

Ministerstwo Cyfryzacji odpowiada na to wyzwanie – program „Cyberbezpieczny Samorząd” (1,5 mld zł) objął wsparciem ponad 2 tysiące JST. Kolejnym krokiem są Lokalne Centra Cyberbezpieczeństwa (270 mln zł z FERC), które zapewnią samorządom stałe wsparcie w monitorowaniu zagrożeń i reagowaniu na incydenty. Centra mogą tworzyć gminy niesąsiadujące geograficznie, co oznacza, że mniejsze jednostki również będą mogły z nich skorzystać. 

Drugi panel dotyczył kompetencji w dobie AI, otwartych danych i kompetencji cyfrowych. W rozmowach regionalnych te wątki sprowadzały się do jednego pytania: jak praktycznie i bezpiecznie korzystać z nowych technologii w urzędzie? 

– Inwestujemy w rozwój własnych, suwerennych technologii, które będą wspierać rozwój samorządów. Jednym z takich rozwiązań jest PLLuM. Dajemy możliwość wykorzystywania polskiego modelu językowego do budowania rozwiązań ułatwiających kontakt z mieszkańcami, takich jak chat czy narzędzia analityczne – podkreślił minister Gawkowski. 

Jednak, żeby technologia mogła być skutecznie wdrażana, potrzebne są też kompetencje. Na AI.gov.pl Ministerstwo Cyfryzacji udostępnia materiały wdrożeniowe, przewodnik po AI dla samorządów i przykładowe regulaminy, a także organizuje webinary. Lutowy cykl „AI w służbie administracji publicznej i obywatela” przyciągnął 1 800 uczestników. 

Omawiano też otwarte dane: ich udostępnianie to realna korzyść zarówno dla JST, jak i dla mieszkańców, którzy zyskują lepszy wgląd w działanie lokalnej administracji.

Trzeci panel dotyczył warstwy, która decyduje o sprawności cyfrowych usług: architektury informacyjnej, automatyzacji procesów i standardów wymiany danych. Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad wzorcowymi modelami architektury informacyjnej dla czterech grup JST: gmin wiejskich, gmin miejsko-wiejskich i miejskich, miast na prawach powiatu oraz powiatów. 

Centralny Ośrodek Informatyki natomiast, przedstawił rozwiązania dostępne dla samorządów już teraz, w tym system EZD RP, z którego korzysta ponad 250 tysięcy użytkowników w ponad 6 tysiącach urzędów. Narzędzie przyspiesza realizację spraw i tworzy podstawy dla dalszego rozwoju e-usług. 

Dalsze kierunki rozwoju współpracy wyznacza Strategia Cyfryzacji Państwa do 2035 roku. Polska stawia sobie poprzeczkę na poziomie europejskich liderów cyfryzacji – wśród najważniejszych celów jest m.in. pełna cyfrowa dostępność kluczowych usług publicznych (do 2030 r.), a także wykorzystanie sztucznej inteligencji przez 80% urzędów (do 2035 r.). 

Realizacja Strategii zależy od współdziałania administracji rządowej i samorządowej – bo sprawniejsze usługi i większe bezpieczeństwo dla mieszkańców można budować tylko wspólnie.