Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Zadanie pn. „Przeciwdziałanie szkodom powodowanym przez bobry w gospodarstwach rolnych i mieniu oraz zabezpieczenie zwierząt gospodarskich przed wilkami na terenie województwa warmińsko-mazurskiego” jest realizowane przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Olsztynie na podstawie umowy Nr 402/2025/Wn14/OP-WK/D o dofinansowanie, zawartej z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zadanie będzie realizowane w latach 2026-2027. Całkowity koszt projektu wynosi 1 000 000 zł i jest w całości finansowany ze środków budżetu państwa.

W ramach projektu zaplanowano:

1. odłów i przesiedlenie 10 rodzin bobrów z miejsc najbardziej konfliktowych,
2. wykonanie i montaż 20 urządzeń przelewowych obniżających poziom wody w rozlewiskach tworzonych przez bobry wraz z koszami,
3. zakup i dostawę 60 zestawów pastucha elektrycznego do budowy zagród, na których przetrzymywane są zwierzęta w celu ich zabezpieczenia przed wilkami,
4. wykonanie i dostawę fladr do ogrodzenia ok. 400 ha zagród/pastwisk, na których przetrzymywane są zwierzęta w celu ich zabezpieczenia przed wilkami.

Celem projektu jest zminimalizowanie negatywnych skutków działalności wilków i bobrów na gospodarkę człowieka oraz umożliwienie bezkonfliktowej koegzystencji na jednym obszarze.

W związku ze specyfiką województwa warmińsko-mazurskiego i rozwiniętą gospodarką rolną na tym terenie coraz częściej dochodzi do konfliktu pomiędzy wilkami a właścicielami gospodarstw rolnych w związku ze szkodami w pogłowiu zwierząt gospodarskich. Zagryzane jest głównie bydło, owce, kozy, jeleniowate oraz konie. Prowadzi to do ogólnego niezadowolenia rolników oraz ich negatywnego nastawienie do wilków.

Skutkiem działalności bobrów jest podnoszenie poziomu wód gruntowych poprzez budowanie tam. Piętrzenie wody powoduje podtapianie sąsiadujących z ciekami terenów, w tym obszarów wykorzystywanych rolniczo, upraw leśnych oraz elementów infrastruktury (dróg, nasypów kolejowych). Podczas zdobywania pokarmu (głównie w okresie przedzimowym) oraz budulca na tamy i żeremia gryzoń ten powoduje niszczenie drzew, które są przez niego ścinane lub podgryzane. Drzewa rosnące w korytach cieków często stanowią naturalne zabezpieczenie biologiczne linii brzegowej rzek, poprzez stabilizację ich brzegów oraz chroniąc przed osuwaniem się ziemi. Działalność bobrów na terenach użytkowanych rolniczo skutkuje zalewaniem upraw rolnych i łąk, często na znacznym obszarze. Powoduje to brak możliwości prowadzenia prawidłowej gospodarki rolnej, niejednokrotnie nawet do wyłączenia danych gruntów z produkcji rolnej. Piętrzenie przez bobry wody w sąsiedztwie upraw leśnych oraz lasów prywatnych prowadzi do ich podtapiania i wysychania z powodu niedotlenienia systemów korzeniowych. Ponadto zwierzęta te ścinają drzewa i krzewy w celu budowania tam oraz zdobywania pożywienia. Często są to okazałe i stare drzewa posiadające wartość nie tylko finansową, ale także krajobrazową i estetyczną. Znaczące szkody bobry wyrządzają w stawach rybnych. Kopiąc nory powodują zapadanie się i osłabianie konstrukcji grobli stawów. Prowadzi to przerwania ciągłości konstrukcji i spuszczenia stawów wraz z produkowaną tam masą ryb. Sytuacje te powodują coraz większą niechęć właścicieli gruntów rolnych, leśnych i rybackich do bobra, który zaczyna być traktowany przez nich jako szkodnik. Minimalizowanie szkód możliwe jest poprzez podejmowanie działań zabezpieczających przed szkodami.

Zadanie ma na celu ograniczenie szkód wyrządzanych przez dwa gatunki zwierząt objętych ochroną, za które odpowiada Skarb Państwa, tj. bobra europejskiego i wilka. W latach 2026-2027 w ramach współdziałania z poszkodowanymi w związku z działalnością bobrów i wilków przekazane zostaną zabezpieczenia mające na celu ograniczenie szkód wyrządzanych przez te gatunki. Planowane działania wpłyną na zmniejszenie negatywnego oddziaływania  tych zwierząt na gospodarkę człowieka oraz wzrost akceptacji do tych gatunków. W celu ograniczenia szkód wyrządzanych przez wilki przekazane zostaną zestawy pastucha elektrycznego do budowy zagród oraz fladry do ogrodzenia zagród/pastwisk, na których przetrzymywane są zwierzęta. W celu ograniczenia szkód wyrządzanych przez bobry zamontowane zostaną w tamach bobrowych urządzenia przelewowe ograniczające poziom piętrzenia wody w rozlewiskach, natomiast z miejsc szczególnie konfliktowych bobry zostaną odłowione i przesiedlone w miejsca nie powodujące konfliktów.