Zbiór winniczka w 2026 r. pozostaje wstrzymany
03.04.2026
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie podjął decyzję o wstrzymaniu zbioru ślimaków winniczków w 2026 r. Decyzja jest podyktowana koniecznością ochrony lokalnej populacji oraz brakiem wyraźnych oznak regeneracji gatunku w regionie.
O gatunku
Ślimak winniczek Helix pomatia podlega w Polsce częściowej ochronie gatunkowej. Do celów przetwórstwa spożywczego można je zbierać jedynie przez 30 dni w roku, w okresie od 20 kwietnia do 31 maja i muszą to być wyłącznie osobniki o średnicy muszli powyżej 30 mm. Aby zbiór był zgodny z prawem, należy mieć zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
Wstrzymanie zbioru w latach 2024-2025
W latach 2024-2025 na terenie województwa warmińsko-mazurskiego wstrzymano pozyskanie ślimaka winniczka. Powodem tej decyzji był zdecydowany spadek pozyskanego tonażu tego mięczaka. W latach 2018-2023 pozyskano od 39 ton do 111,5 ton winniczków, podczas gdy w latach 2012-2013 zbiory wynosiły około 240 ton, a nawet 410 ton w 2011 r. Dane wskazywały jednoznacznie, że populacja tego mięczaka w regionie jest osłabiona. Brak dostępności osobników w rozmiarze komercyjnym przekładał się również na zainteresowanie zbiorem – w 2023 r., czyli w ostatnim roku, kiedy zbiór był możliwy, wydaliśmy zaledwie 21 zezwoleń; w latach wcześniejszych od 40 do nawet 90.
Monitoring stanu populacji w 2025 r.
W ślad za decyzją o wstrzymaniu zbioru, w 2025 r. zostały przeprowadzone badania stanu populacji tego gatunku po jednorocznej przerwie w pozyskaniu:
- badania przeprowadzono na 168 powierzchniach badawczych (kwadraty o bokach 10 m x 10 m), obejmujących 7 typów siedlisk: brzegi wód, lasy, łąki, nasypy kolejowe, pobocza dróg, zakrzaczenia i siedliska ruderalne;
- zinwentaryzowano łącznie 2593 ślimaki winniczki, z czego tylko 172 osobniki miały muszlę powyżej 37 mm (niespełna 7% wszystkich stwierdzonych mięczaków);
- na ¼ powierzchni badawczych w ogóle nie stwierdzono obecności ślimaków winniczków.
Z przeprowadzonej analizy wynika jednoznacznie, że populacja nie zdołała się w pełni zregenerować i pozostaje osłabiona. Na przeważającej liczbie stanowisk odnotowano niską reprezentację dorosłych okazów (o średnicy muszli przekraczającej 37 mm), które mogą przystąpić do rozrodu i zapewnić ciągłość lokalnej populacji. W wielu lokalizacjach stwierdzono całkowity brak przedstawicieli tego gatunku.
W związku z tym konieczna jest kontynuacja działań ochronnych i wstrzymanie zbioru.
W 2026 r. nie będą wydawane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie zezwolenia na pozyskiwanie ślimaków winniczków do celów przetwórstwa spożywczego.
Ochrona ślimaka winniczka ma kluczowe znaczenie dla zachowania równowagi lokalnego ekosystemu. Prosimy o stosowanie się do obowiązujących przepisów – za nielegalny zbiór grożą sankcje przewidziane w ustawie o ochronie przyrody.