Centralna Szkoła
Państwowej Straży Pożarnej

W dniach 12–16 października 2026 r. na terenie Centralnej Szkoły Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie odbyło się specjalistyczne szkolenie pt. „The Specialised Training Course for Ukrainian Rescuers on Emergency Response to Incidents Involving Toxic Chemicals”, poświęcone prowadzeniu działań ratowniczych podczas zdarzeń z udziałem toksycznych substancji chemicznych oraz zagrożeń CBRNE.

To już drugie szkolenie w tym roku zorganizowane na mocy umowy z Sekretariatem Technicznym OPCW.

Kurs został zorganizowany na mocy porozumienia pomiędzy Centralną Szkołą Państwowej Straży Pożarnej a Sekretariatem Technicznym Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej (OPCW – The Technical Secretariat of the Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons). Proces przygotowania i realizacji szkolenia przebiegał pod nadzorem Sekretariatu Technicznego OPCW.

Przedsięwzięcie stanowiło ważny element współpracy międzynarodowej w zakresie podnoszenia kwalifikacji służb ratowniczych, wymiany doświadczeń oraz doskonalenia przygotowania do reagowania na zdarzenia z udziałem niebezpiecznych substancji chemicznych.

Uczestnicy i kadra szkoleniowa

W szkoleniu uczestniczyło 10 funkcjonariuszy Państwowej Służby Ukrainy ds. Sytuacji Nadzwyczajnych. Przez cały okres intensywnych zajęć obecnych było również dwóch przedstawicieli OPCW oraz instruktor z czeskiego Population Protection Institute w Lázně Bohdaneč.

Za realizację poszczególnych bloków tematycznych odpowiadali wykładowcy i instruktorzy posiadający specjalistyczną wiedzę z zakresu zagrożeń chemicznych, rozpoznawania niebezpiecznych substancji, pobierania próbek oraz prowadzenia działań ratowniczych w warunkach zagrożenia CBRNE.

Zajęcia prowadzili:

• mł. bryg. Artur Wydra – zagadnienia dotyczące oddziaływania czynników CBRN na organizmy żywe i środowisko oraz organizacja i prowadzenie zajęcia praktycznych;
• mł. kpt. Kamil Biały – rozpoznawanie zagrożeń CBRN oraz charakterystyka zdarzeń z udziałem czynników CBRN, zajęcia praktyczne;
• st. kpt. Iwona Nowak-Maj – charakterystyka bojowych środków trujących i toksycznych chemikaliów przemysłowych, metody ich wykrywania i analizy oraz techniki pobierania próbek;
• mł. asp. Nicole Piątek – zajęcia praktyczne dotyczące pobierania próbek, stosowania środków ochrony indywidualnej oraz pracy z materiałem niebezpiecznym;
• dr Klaudia Pawlus (Politechnika Śląska Wydział Chemiczny / Katedra Inżynierii Chemicznej i Projektowania Procesowego) zagrożenia związane z materiałami wybuchowymi, rozpoznanie chemiczne oraz ćwiczenia praktyczne;
• Krzysztof Poźniak (JWK Lubliniec) – zagadnienia dotyczące urządzeń wybuchowych, pobierania próbek oraz realizacji ćwiczeń praktycznych;
• mł. kpt. Bartosz Jędruszek – rozpoznawanie zagrożeń i pobieranie próbek substancji chemicznych z wykorzystaniem odzieży ochronnej i sprzętu ochrony dróg oddechowych.

Wiedza, doświadczenie zawodowe i zaangażowanie kadry instruktorskiej miały istotne znaczenie dla realizacji programu kursu. Połączenie zajęć teoretycznych z praktycznym treningiem pozwoliło uczestnikom nie tylko poznać specjalistyczne procedury, ale również sprawdzić ich zastosowanie w warunkach symulujących rzeczywiste zdarzenia.

Wiedza teoretyczna i praktyczne doskonalenie umiejętności

Program szkolenia obejmował zagadnienia związane z rozpoznawaniem zagrożeń CBRN, charakterystyką bojowych środków trujących i toksycznych chemikaliów przemysłowych, a także wpływem czynników niebezpiecznych na organizmy żywe i środowisko.

Uczestnicy poznawali metody wykrywania i analizy substancji niebezpiecznych oraz zasady pobierania próbek cieczy, powietrza i materiałów stałych. Ważnym elementem zajęć było również omówienie zagrożeń związanych z urządzeniami wybuchowymi oraz materiałami wybuchowymi traktowanymi jako materiał do pobierania próbek.

Istotną część programu stanowiły zagadnienia dotyczące prawidłowego stosowania środków ochrony indywidualnej, w tym odzieży ochronnej i sprzętu ochrony dróg oddechowych. Szczególny nacisk położono na bezpieczeństwo ratowników, właściwe rozpoznanie sytuacji oraz przestrzeganie procedur podczas pracy w środowisku skażonym.

Zajęcia praktyczne umożliwiły uczestnikom doskonalenie umiejętności pobierania próbek, identyfikowania zagrożeń chemicznych oraz posługiwania się specjalistycznym wyposażeniem. Ćwiczenia prowadzone były w warunkach pozwalających na przećwiczenie kolejnych etapów działań ratowniczych i zastosowanie wiedzy zdobytej podczas wykładów.

Ćwiczenie końcowe – koordynacja działań w scenariuszu CBRN

W piątek, 16 października 2026 r., przeprowadzono końcowe ćwiczenie praktyczne połączone z oceną umiejętności uczestników. Scenariusz obejmował działania w sytuacji zdarzenia związanego z zagrożeniem CBRN, z elementami pożaru, koordynacji pracy zespołu, zachowania zasad bezpieczeństwa oraz pobierania próbek.
Ćwiczenie pozwoliło ocenić przygotowanie uczestników do współdziałania, organizacji pracy oraz realizacji zadań w warunkach wymagających jednoczesnego uwzględnienia wielu zagrożeń. Istotnym elementem była umiejętność właściwego postępowania z materiałem niebezpiecznym oraz przestrzegania zasad bezpieczeństwa podczas prowadzenia działań.

Specjalistyczny sprzęt i wsparcie śląskich grup ratownictwa chemicznego

Ważnym elementem ostatniego dnia szkolenia była prezentacja oraz wykorzystanie specjalistycznych pojazdów ratownictwa chemicznego z województwa śląskiego. Za zgodą Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w ćwiczeniach 16 października 2026 r. wykorzystano trzy pojazdy specjalne wraz z obsadami:

• SCRChem-DECON – pojazd specjalistyczny wykorzystywany w działaniach ratownictwa chemicznego, w tym związanych z dekontaminacją.
  Samochód rozpoznania chemicznego ABC – pojazd przeznaczony do rozpoznawania i identyfikacji rodzajów skażeń.
• SCRChem – specjalistyczny samochód ratownictwa chemicznego wykorzystywany podczas działań związanych z zagrożeniami chemicznymi.

Udział pojazdów i ich obsad umożliwił uczestnikom bezpośrednie zapoznanie się ze sprzętem wykorzystywanym przez polskie grupy ratownictwa chemicznego. Strażacy z Ukrainy mieli możliwość poznania wyposażenia, jego przeznaczenia oraz praktycznych możliwości wykorzystania podczas działań ratowniczych.

Prezentacja sprzętu i ćwiczenia z jego wykorzystaniem stanowiły cenne uzupełnienie programu szkolenia. Pozwoliły również na wymianę doświadczeń pomiędzy uczestnikami kursu a funkcjonariuszami polskich grup specjalistycznych, w szczególności w zakresie rozpoznawania zagrożeń, organizacji działań oraz wykorzystania specjalistycznych sił i środków.

Centralna Szkoła PSP składa podziękowania Śląskiemu Komendantowi Wojewódzkiemu Państwowej Straży Pożarnej oraz Komendzie Wojewódzkiej PSP w Katowicach za wyrażenie zgody na udział śląskich sił i środków w realizacji szkolenia.

Słowa podziękowania kierujemy również do Komendy Miejskiej PSP w Gliwicach i Komendy Miejskiej PSP w Katowicach, a także do strażaków ze specjalistycznych grup ratownictwa chemicznego, którzy wraz z obsadami pojazdów zaprezentowali sprzęt, podzielili się swoją wiedzą i doświadczeniem oraz umożliwili uczestnikom praktyczne zapoznanie się z jego możliwościami.

Zaangażowanie śląskich jednostek PSP przyczyniło się do wzbogacenia programu szkolenia i stworzyło możliwość bezpośredniego poznania rozwiązań stosowanych przez polskie służby podczas działań związanych z zagrożeniami chemicznymi.

Wymiana doświadczeń i współpraca międzynarodowa

Szkolenie było również okazją do wymiany informacji i doświadczeń dotyczących aktualnych zagrożeń CBRNE. Funkcjonariusze z Ukrainy mogli podzielić się doświadczeniami wynikającymi z działań prowadzonych w warunkach rzeczywistych zagrożeń, przedstawiając wyzwania, z jakimi mierzą się służby ratownicze.

Współpraca pomiędzy Centralną Szkołą PSP, przedstawicielami OPCW, instruktorem z Czech oraz ukraińskimi ratownikami stworzyła przestrzeń do dyskusji na temat sposobów reagowania na zdarzenia chemiczne, doskonalenia procedur oraz możliwości dalszej współpracy międzynarodowej.

Istotnym zagadnieniem było również wdrażanie postanowień Konwencji o zakazie prowadzenia badań, produkcji, składowania i użycia broni chemicznej oraz o zniszczeniu jej zapasów. Kurs stanowił forum do rozmów o potencjalnych obszarach współpracy w zakresie ochrony przed zagrożeniami związanymi z substancjami chemicznymi.

Połączenie wiedzy eksperckiej, doświadczeń ukraińskich ratowników oraz praktycznych rozwiązań stosowanych przez polskie grupy ratownictwa chemicznego pozwoliło na poszerzenie wiedzy uczestników i doskonalenie umiejętności przydatnych podczas działań w sytuacjach szczególnego zagrożenia.

Wspólnie na rzecz bezpieczeństwa

Międzynarodowe szkolenie zorganizowane w Centralnej Szkole PSP w Częstochowie potwierdziło znaczenie współpracy pomiędzy instytucjami i służbami odpowiedzialnymi za reagowanie na zagrożenia chemiczne. Wspólne ćwiczenia, wymiana doświadczeń oraz możliwość korzystania ze specjalistycznego sprzętu stanowią ważny element przygotowania ratowników do prowadzenia działań w złożonych i wymagających warunkach.

Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej składa podziękowania przedstawicielom OPCW, kadrze instruktorskiej, instruktorowi z Population Protection Institute w Lázně Bohdaneč, a także Śląskiemu Komendantowi Wojewódzkiemu PSP, Komendzie Wojewódzkiej PSP w Katowicach oraz funkcjonariuszom Komend Miejskich PSP w Gliwicach i Katowicach za współpracę i zaangażowanie w realizację przedsięwzięcia.

Wspólne działania szkoleniowe i wymiana wiedzy pozostają istotnym elementem budowania gotowości służb ratowniczych do skutecznego reagowania na współczesne zagrożenia oraz wzmacniania międzynarodowej współpracy na rzecz bezpieczeństwa.

Uroczyste zakończenie szkolenia

Zwieńczeniem intensywnego tygodnia szkoleniowego było wręczenie uczestnikom zaświadczeń potwierdzających ukończenie kursu. Zaświadczenia wręczył Komendant Centralnej Szkoły Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie, st. bryg. Jarosław Jankowski.

Uroczyste zakończenie stanowiło podsumowanie zdobytej wiedzy, przeprowadzonych ćwiczeń oraz międzynarodowej wymiany doświadczeń. Było również okazją do podkreślenia znaczenia współpracy pomiędzy służbami ratowniczymi i instytucjami zaangażowanymi w przeciwdziałanie zagrożeniom chemicznym.