Pomorski Urząd Wojewódzki w Gdańsku

1. Silniejszy głos w decyzjach metropolii efektem systemu głosowania.

W Związku Metropolitalnym obowiązuje zasada podwójnej większości, która skutecznie chroni interesy małych i średnich gmin. Przy podejmowaniu uchwał liczy się nie tylko liczba mieszkańców reprezentowanych przez delegatów, ale także zasada „jeden delegat - jeden głos”. Oznacza to, że każda gmina, niezależnie od wielkości, ma taki sam głos jak największe miasta.
To rozwiązanie sprawia, że duże miasta nie mogą samodzielnie przeforsować decyzji ani wydatków. Połowę gmin tworzących metropolię stanowią jednostki liczące mniej niż 14 tysięcy mieszkańców, a każda z nich dysponuje dokładnie jednym głosem. W praktyce oznacza to, że żadne duże miasto nie przegłosuje mniejszych partnerów ani nie wyda ani jednej złotówki bez ich zgody.

Matematyka działa tu zdecydowanie na korzyść mniejszych ośrodków, gwarantując, że najważniejsze decyzje i wydatki wymagają szerokiego porozumienia. Dzięki temu metropolia opiera się na współpracy i kompromisie, a nie na dominacji największych samorządów.

● Każda gmina i powiat mają własny głos w zgromadzeniu,
● Decyzje wymagają jednocześnie poparcia odpowiedniej liczby JST oraz reprezentacji ludnościowej (mechanizm podwójnego głosowania).
● W praktyce małe gminy zyskują bardzo silną pozycję negocjacyjną.

Przykłady:
● Głos wójta wybranego zaledwie 500 głosami waży w zgromadzeniu dokładnie tyle samo, co głos prezydenta dużego miasta za którym stoi ponad 103 tysiące wyborców.
● Powiat wejherowski wraz z 10 gminami dysponuje 11 głosami, podczas gdy licząca podobną liczbę mieszkańców Gdynia, ma 1 głos.
● Samorządy powiatów kartuskiego, gdańskiego, tczewskiego i puckiego mają łącznie 31 głosów przy mniejszej liczbie mieszkańców niż Gdańsk, posiadający 1 głos.
● Patrząc statystycznie - głos mieszkańca Gniewa lub Skarszew może być 34 razy silniejszy niż głos mieszkańca Gdańska.

2. Dostęp do większego budżetu i środków z PIT

Mniejsze gminy otrzymają dostęp do wspólnego budżetu metropolitalnego fi nansowanego m.in. udziałem w PIT. Około 0,5% PIT wypracowanego w regionie, pozostanie w metropolii i będzie przeznaczane na wspólne zadania.

W pierwszym roku funkcjonowania związku metropolitalnego Pomorze otrzyma 150 milionów złotych, w drugim 250 milionów złotych, w trzecim pół miliarda złotych, a od roku 2030 będziemy działali nie według kwot, ale według algorytmu. Ustalimy dochód własny związku metropolitalnego w oparciu o dochody mieszkańców: 550 milionów złotych i więcej. To nie oznacza jednak, że mniej pieniędzy zostanie w budżetach gmin czy powiatów. Ustawa gwarantuje, że co najmniej 40% środków (na realizację zadań własnych) trafi do gmin, które nie posiadają statusu miasta na prawach powiatu.

Korzyści:
● większa zdolność realizacji inwestycji,
● możliwość fi nansowania projektów przekraczających możliwości pojedynczej gminy,
● łatwiejsze pozyskiwanie środków krajowych i europejskich,
● dodatkowe środki na zadania metropolitalne.

Więcej pieniędzy dla państwa: Sukces naszej aglomeracji bezpośrednio zasila fi nanse całej Polski. Wystarczy spojrzeć na twarde liczby: same pomorskie porty generują dziś aż 13% krajowych wpływów do budżetu z podatków i ceł. Ustawa i wspólna promocja pomogą nam ściągnąć nowe, potężne inwestycje, a ten wymierny zwrot fi nansowy natychmiast odczuje cała polska gospodarka i budżet centralny.

3. Lepszy transport dla gmin peryferyjnych

Mieszkańcy mniejszych ośrodków mogą najbardziej skorzystać na utworzeniu metropolii. Obejmuje ona nie tylko rdzeń tworzący Gdańsk, Sopot i Gdynię, lecz także kilkadziesiąt okolicznych jednostek samorządu terytorialnego (łącznie 61). Jednym z jej podstawowych zadań będzie zapewnienie sprawnych połączeń transportowych między miejscowościami metropolii a jej centralnym obszarem. Rozwój i integracja transportu publicznego stanowią więc jeden z najważniejszych argumentów przemawiających za funkcjonowaniem metropolii, ponieważ mieszkańcy małych miejscowości zyskają lepszy dostęp do szkół, pracy i usług publicznych.

Zakładane efekty:
● jeden bilet metropolitalny,
● wspólna taryfa,
● zsynchronizowane rozkłady,
● rozwój lokalnych linii dowozowych,
● likwidacja „białych plam komunikacyjnych”.

Przykłady:
● Sierakowice, Somonino,
● małe miejscowości takie jak Jelonko, Szklana, Borowy Las, Kamela, Kaplica czy Wyczechowo, które uzyskają nowe połączenia autobusowe.

4. Wzmocnienie lokalnych ośrodków poza Trójmiastem

● mniejsze miasta nie mają być „sypialniami” Trójmiasta,
● mają uzyskać narzędzia do budowania własnych biegunów rozwoju,
● zwiększa się ich siła negocjacyjna wobec największych miast.

5. Wspólne inwestycje, których pojedyncza gmina nie udźwignie

Wiele inwestycji kończy się dziś na granicy gminy, bo każda działa osobno, ustawa daje możliwość wspólnego planowania:
● dróg,
● węzłów przesiadkowych,
● tras rowerowych,
● terenów rekreacyjnych,
● infrastruktury społecznej.

Przykład metropolitalnej współpracy:
● Oddana do użytku w 2018 roku szkoła w Kowalach to pierwsza tego typu inwestycja edukacyjna, w której udział wzięły trzy gminy zrzeszone w stowarzyszeniu OMGGS: Gdańsk, Kolbudy i Pruszcz Gdańskiego.

6. Większy wpływ na planowanie przestrzenne

Metropolia będzie mogła przejmować wybrane zadania na podstawie porozumień z jednostkami samorządu terytorialnego. Dla wielu małych i średnich gmin oznacza to dostęp do specjalistycznych usług, których samodzielnie nie są w stanie zapewnić. Przykładem jest planowanie przestrzenne - wiele gmin nie posiada własnych referatów zajmujących się tą dziedziną i zleca takie prace zewnętrznym fi rmom urbanistycznym lub pracowniom architektonicznym. Utworzenie metropolitalnego biura skupiającego ekspertów z różnych samorządów umożliwiłoby stworzenie wspólnego, profesjonalnego zaplecza urbanistycznego, wspierającego rozwój całego obszaru metropolitalnego.

Małe gminy zyskają na:
● wspólnym planowanie rozwoju,
● ograniczeniu chaosu przestrzennego,
● możliwości koordynowania rozwoju z sąsiadami,
● ochronie terenów przyrodniczych.

7. Wspólna polityka środowiskowa i turystyczna

● wspólne zarządzanie środowiskiem,
● lepszą ochronę powietrza,
● koordynację gospodarki odpadami,
● wspólną promocję turystyczną.

8. Zachowanie pełnej samodzielności gmin

● metropolia nie przejmuje dotychczasowych kompetencji gmin i powiatów,
● działa w formule „soft governance”,
● zadania wykonywane są ponadlokalnie,
● gminy zachowują swoją odrębność ustrojową.

9. Korzyści finansowe, m.in. wspólne zakupy

Metropolia może przynieść samorządom także wymierne korzyści fi nansowe. Utworzenie wspólnych instytucji na poziomie metropolitalnym, takich jak centrum usług wspólnych czy grupa zakupowa, pozwala ograniczyć koszty funkcjonowania poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Dzięki efektowi skali możliwe jest uzyskanie oszczędności, co ma szczególne znaczenie dla gmin dysponujących niewielkimi budżetami.

W ramach gdańskiej grupy zakupowej część samorządów kupuje już wspólnie energię elektryczną, realizują zakupy w zakresie kompleksowej fotowoltaiki, oleju opałowego oraz paliwa. Z kolei w ramach gdyńskiej grupy zakupowej samorządy kupują razem gaz ziemny.