Komitet Do Spraw
Pożytku Publicznego

Zakres tego nadzoru jest ograniczony do działalności pożytku publicznego tych organizacji i dotyczy wyłącznie uprawnień, obowiązków i wymogów określonych w art. 28 ust. 1 uopp. Przewodniczący Komitetu jest również organem właściwym w zakresie kontroli organizacji pożytku publicznego (dalej: OPP) w ww. zakresie.

Obsługę Przewodniczącego Komitetu w zakresie nadzoru i kontroli nad organizacjami pożytku publicznego zapewnia Departament Społeczeństwa Obywatelskiego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Kontrole planowe są prowadzone na podstawie okresowego planu kontroli. Poza planem mogą być przeprowadzane kontrole doraźne (w trybie uproszczonym), w szczególności w celu sprawdzenia informacji zawartych w skargach i wnioskach, a także oceny realizacji zaleceń pokontrolnych. Szczegółowe warunki, sposób i tryb przeprowadzania kontroli OPP określa rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego z dnia 24 października 2018 r. w sprawie przeprowadzania kontroli organizacji pożytku publicznego (Dz. U. poz. 2054).

Przewodniczący Komitetu może również zlecić przeprowadzenie kontroli:

• wojewodzie, lub
• Dyrektorowi Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. 

Kontrolę przeprowadzają osoby posiadające imienne upoważnienie Przewodniczącego Komitetu, a w przypadku powierzenia przeprowadzenia kontroli – osoby posiadające imienne upoważnienie organu, któremu powierzono kontrolę. Dokonane w postępowaniu kontrolnym ustalenia są opisywane w protokole kontroli. Z kolei wystąpienie pokontrolne zawiera ocenę stanu faktycznego wynikającą z ustaleń zawartych w protokole kontroli, w tym opis stwierdzonych uchybień lub nieprawidłowości. Powinno określać także przyczyny powstania nieprawidłowości lub uchybień, zakres, skutki i termin do ich usunięcia.

Organy, którym powierzono przeprowadzenie kontroli OPP są zobowiązane, po zakończeniu postępowania kontrolnego, przekazać Przewodniczącemu Komitetu:

• wystąpienie pokontrolne (w terminie 14 dni od dnia przekazania wystąpienia pokontrolnego OPP);
• informację OPP o sposobie usunięcia uchybień oraz wykonania zaleceń pokontrolnych, a także o podjętych działaniach lub przyczynach ich niepodjęcia, w terminie do 30 dni od dnia jej otrzymania.

Kontrola jest jednym z najistotniejszych narzędzi nadzoru, ponieważ pozwala na ocenę działalności kontrolowanej OPP. Wynikiem kontroli, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, jest sformułowanie zaleceń i wniosków dotyczących usunięcia nieprawidłowości lub usprawnienia funkcjonowania jednostki w określonym terminie. Na jednostce kontrolowanej spoczywa obowiązek przedstawienia informacji o wykonaniu zaleceń, wykorzystaniu wniosków, podjętych działaniach lub przyczynach ich niepodjęcia.

Stosownie do przepisów uopp, pewne kompetencje w zakresie nadzoru nad organizacjami pożytku publicznego posiada również Dyrektor Narodowego Instytutu Wolności. Są one szczegółowo określone m.in. w art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 33a uopp.