Komitet Do Spraw
Pożytku Publicznego

Ostatnie lata wyraźnie pokazały, że społeczeństwa na całym świecie coraz częściej doświadczają różnego rodzaju kryzysów i sytuacji nadzwyczajnych. Skutki zmian klimatycznych, rosnąca skala dezinformacji, dynamiczne zmiany demograficzne, kryzysy zdrowotne, takie jak pandemia COVID-19, migracje oraz kwestie związane z bezpieczeństwem wpływają nie tylko na funkcjonowanie państw, lecz także na codzienne życie obywateli i lokalnych społeczności. W obliczu tych wyzwań coraz ważniejsze staje się przygotowanie społeczności do wspólnego reagowania, współpracy i skutecznego działania w trudnych sytuacjach.

Odporność społeczna oznacza zdolność społeczeństwa, społeczności lokalnych i instytucji do reagowania, współdziałania, adaptacji i odbudowy w obliczu kryzysów, zagrożeń i długofalowych wyzwań. W praktyce jest ona w dużej mierze tworzona oddolnie – przez organizacje pozarządowe, wolontariuszy i mieszkańców, którzy znają lokalne potrzeby i potrafią działać szybko i skutecznie.

To nie tylko umiejętność reagowania w sytuacjach kryzysowych oraz szybka odbudowa po kryzysie, ale też wzajemne zaufanie i codzienne działanie we własnej społeczności – współpraca, budowanie relacji, znajomość zasobów, stosowanie procedur dostosowanych do lokalnych potrzeb oraz gotowość do zaangażowania się, gdy sytuacja tego wymaga.

Trwałe budowanie i wzmacnianie odporności społecznej wymaga aktywnego zaangażowania całego społeczeństwa – zarówno działań instytucji państwowych i samorządowych, jak i aktywnego zaangażowania organizacji pozarządowych, ruchów obywatelskich, środowisk lokalnych oraz sektora prywatnego.  

Budowanie odporności społecznej zaczyna się od najbliższego otoczenia, od rodziny, przyjaciół, pomocy sąsiedzkiej i społeczności lokalnych. Organizacje pozarządowe, wolontariusze i lokalne wspólnoty budują odporność społeczną poprzez codzienną – często niewidoczną – pracę i wzmacnianie relacji międzyludzkich. W fundacjach, kołach gospodyń wiejskich, ochotniczych strażach pożarnych i lokalnych stowarzyszeniach tworzą się więzi społeczne, które w czasie kryzysu stają się realną siłą. To one sprawiają, że nikt nie jest i nie działa sam, a wspólnota jest w stanie stawić czoła wyzwaniom.

Wiele organizacji z mniejszych miast i wsi działa bez rozgłosu, bez dużych budżetów, ale blisko ludzi i z ogromnym sercem. To właśnie one organizują wsparcie w kryzysie i integrują lokalną społeczność. Ich codzienna praca buduje odporność społeczną, dzięki której lokalna wspólnota potrafi podnieść się po trudnościach i mimo przeszkód działać dalej razem.

Program Moc Małych Społeczności, wprowadzony w 2025 roku, dał tym organizacjom przestrzeń, zasoby i uwagę. Umożliwił im realizację konkretnych działań – od zakupu sprzętu ratującego życie, po inicjatywy wzmacniające lokalną samowystarczalność i współpracę w sytuacjach kryzysowych. W ramach programu zrealizowano setki szkoleń i warsztatów, podczas których mieszkańcy zdobyli konkretną wiedzę i umiejętności – jak reagować pod presją, gdzie szukać pomocy, co spakować na wypadek ewakuacji – oraz pogłębili swoją wiedzę z zakresu pierwszej pomocy i przetrwania przy ograniczonych zasobach.

Prawdziwa siła społeczeństwa obywatelskiego rodzi się właśnie lokalnie, w małych społecznościach – tam, gdzie ludzie naprawdę się znają i wspierają.

Ponad 2000 organizacji pozarządowych i grup nieformalnych otrzymało dotacje, aby wzmacniać lokalne społeczności. To konkretna pomoc na działania wspierające odporność społeczną, aby w kluczowym, decydującym momencie kryzysowym ktoś miał narzędzie i wiedzę, mógł zareagować i pomagać.

Wśród nich znalazły się m.in.:

Ochotnicza Straż Pożarna w Orlu – projekt „Bezpieczne Orle – Gotowi do pomocy”, który pokazał, jak lokalna organizacja może w praktyce wzmacniać bezpieczeństwo i gotowość społeczności. W trakcie jego trwania, OSP Orle zakupiło defibrylator AED, który uratował życie jednemu z mieszkańców Orla. Ta sytuacja wyraźnie potwierdziła, jak ważny i potrzebny jest dostęp do sprzętu ratującego życie na budynkach użyteczności publicznej.

Więcej informacji: Post Ochotnicza Straż Pożarna w Orlu | Facebook

 

OSP Ratownictwo Wodne w Malborku zrealizowało projekt „Akcja = reakcja”, którego celem było zwiększenie skuteczności działań w sytuacjach kryzysowych dla miasta Malborka. Program umożliwił m.in. zakup sprzętu potrzebnego do kontynuowania działalności oraz sprzętu dydaktycznego do prowadzenia Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej, a także szkoleń z pierwszej pomocy przedmedycznej.

Więcej informacji: Post Ochotnicza Straż Pożarna Ratownictwo Wodne w Malborku | Facebook

 

Z kolei Koło Gospodyń Wiejskich „Optymiści z Klasą” w Ruszkowie zrealizowało projekt „Silna organizacja – odporna społeczność” w ramach którego odbyły się warsztaty i szkolenia wzmacniające odporność lokalnej społeczności. Podczas szkolenia o reagowaniu w sytuacjach kryzysowych został opracowany Lokalny Plan Reagowania Kryzysowego. W trakcie spotkania z Ochotniczą Strażą Pożarną w Nasielsku, uczestnicy poznawali pracę lokalnych służb, sprzęt, procedury oraz zasady współpracy podczas zagrożeń. Szkolenie z pierwszej pomocy pomogło uczestnikom w zdobyciu praktycznych umiejętności jak reagować i skutecznie pomagać w nagłych wypadkach. Efektem działań KGW stała się też wyjątkowa inicjatywa – „Bank przetworów”. To miejsce, w którym gromadzone będą trwałe zapasy przetworzonej żywności – aby budować lokalną samowystarczalność i odporność na sytuacje kryzysowe.

Więcej informacji: Post KGW "Optymiści z klasą" w Ruszkowie – Lokalny Plan Reagowania Kryzysowego | Facebook oraz Post KGW "Optymiści z klasą" w Ruszkowie – spotkanie z OSP | Facebook

 

Stowarzyszenie „Wspólnie dla Mechowca” w ramach projektu „Młodzi Bezpieczni” zorganizowało spotkanie z psychologiem, suicydologiem oraz warsztaty teatralne i filmowe, a także szkolenie z pierwszej pomocy. Efektem Autorskich Warsztatów Filmowych pn. „Obraz hejtu” jest wyjątkowy i niezwykle poruszający film pt. „Gdy hejt zwycięża”, w którym udział wzięły dzieci i młodzież uczestnicząca w warsztatach, wkładając mnóstwo zaangażowania, otwartości i kreatywności.

Więcej informacji: Post Stowarzyszenie Wspólnie dla Mechowca | Facebook

 

Koło Gospodyń Wiejskich w Czarnowie w woj. kujawsko-pomorskim zrealizowało projekt „Kompas Odporności” podczas którego mieszkańcy utrwalali zasady udzielania pierwszej pomocy, ćwiczyli strzelectwo i uczyli się języka angielskiego. Dowiedzieli się, jak przetrwać w trudnych warunkach w sytuacji kryzysu. W ramach projektu odbyły się także warsztaty Wendo dla kobiet, czyli techniki, która łączy skuteczną samoobronę z umiejętnością zachowania spokoju i asertywności w sytuacji zagrożenia.

Więcej informacji: Post KGW w Czarnowie | Facebook

 

W ramach działań Koła Gospodyń Wiejskich w Dąbrowie Chotomowskiej powstała kuchnia społeczna. To miejsce, w którym w różnych sytuacjach, także kryzysowych, będzie można przygotowywać posiłki, które będą wydawane osobom potrzebującym.

Więcej informacji: Post Koło Gospodyń Wiejskich w Dąbrowie Chotomowskiej | Facebook

 

Zaangażowanie, współpraca i oddolne inicjatywy budują silne, aktywne wspólnoty. To ważne kroki w budowaniu lokalnej odporności i gotowości na różne wyzwania, a projekty realizowane w ramach programu „Moc Małych Społeczności” realnie przyczyniły się do budowania świadomości i odporności społecznej.

Ogromny sukces programu w 2025 roku pokazał, jak ważne jest wspieranie organizacji pozarządowych, które działają lokalnie, angażują i integrują mieszkańców wzmacniając odporność społeczną. Aby dalej wspierać NGO na terenach wiejskich oraz w małych i średnich miejscowościach, Adriana Porowska, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Wiceprzewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego, skierowała wniosek o wprowadzenie projektu pn. „Rządowy Program wsparcia organizacji pozarządowych Moc Małych Społeczności na lata 2026-2035” do wykazu prac legislacyjnych.