Komitet Do Spraw
Pożytku Publicznego

18 września 2026 r. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odbyło się XII posiedzenie Rady Działalności Pożytku Publicznego VIII kadencji, które Sekretarz Stanu w KPRM, Wiceprzewodnicząca Komitetu ds. Pożytku Publicznego Adriana Porowska otworzyła od wręczenia nominacji nowym członkom RDPP, reprezentującym administrację publiczną oraz organizacje pozarządowe. Nowi członkowie przedstawili swoje doświadczenie i obszary działalności, deklarując aktywne zaangażowanie w prace Rady na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

Następny punkt agendy, w którym wziął udział doradca Szefa Kancelarii Sejmu RP Andrzej Krawczyk, poświęcono omówieniu współpracy organizacji pozarządowych z Sejmem RP po zmianach Regulaminu Sejmu. Przedstawiciel Kancelarii Sejmu przedstawił nowe rozwiązania dotyczące konsultacji społecznych projektów ustaw, podkreślając znaczenie aktywnego udziału obywateli i organizacji społecznych w procesie legislacyjnym. W trakcie dyskusji członkowie Rady zwrócili uwagę na potrzebę zwiększenia przejrzystości konsultacji, lepszego informowania o sposobie wykorzystania zgłaszanych uwag oraz usprawnienia komunikacji między organizacjami społecznymi a parlamentem.

Podczas posiedzenia członkowie Rady zwrócili uwagę na sytuację programów wspierających osoby z niepełnosprawnościami, ze szczególnym uwzględnieniem asystencji osobistej i opieki wytchnieniowej, realizowanych przez organizacje pozarządowe. Wskazano, że przez wiele tygodni organizacje, osoby z niepełnosprawnościami oraz ich rodziny pozostawały w niepewności co do kontynuacji programu asystencji osobistej w 2027 roku.

Przedstawiciele strony społecznej podkreślili, że choć ogłoszenie konkursu na realizację programu było decyzją potrzebną i oczekiwaną, nie rozwiązuje ono problemów związanych z brakiem przewidywalności oraz odpowiednio wczesnego dialogu z III sektorem.

Wskazano również na obawy związane z poziomem finansowania usług w 2027 roku. Zdaniem przedstawicieli środowiska utrzymanie środków na podobnym poziomie przy rosnących kosztach świadczenia usług może oznaczać ograniczenie liczby godzin wsparcia lub zmniejszenie liczby osób objętych pomocą. Podobne zastrzeżenia dotyczyły programu opieki wytchnieniowej oraz planowanych wydatków ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Członkowie Rady apelowali o przedstawienie wieloletniej perspektywy finansowania usług społecznych oraz stworzenie przejrzystych mechanizmów konsultacji z organizacjami pozarządowymi. Podkreślano, że dialog powinien odbywać się przed podjęciem kluczowych decyzji, a nie dopiero w sytuacji kryzysowej.

Kolejnym punktem obrad RDPP była rola organizacji pozarządowych w systemie ochrony ludności i zarządzania kryzysowego. Przedstawiciele strony społecznej wskazywali na konieczność pełniejszego włączenia organizacji obywatelskich do systemu bezpieczeństwa oraz zapewnienia środków finansowych na rozwój ich potencjału organizacyjnego i kadrowego. Omówiono także propozycję powołania wojewódzkich rad ds. odporności społecznej, które mogłyby stanowić platformę współpracy pomiędzy administracją publiczną a sektorem społecznym.

Przedstawiciele administracji rządowej zaprezentowali działania podejmowane w ramach wdrażania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz programów wzmacniających bezpieczeństwo obywateli. W podsumowaniu uczestnicy zgodzili się co do potrzeby dalszego rozwijania dialogu pomiędzy administracją publiczną, parlamentem i organizacjami pozarządowymi oraz wypracowania konkretnych rozwiązań zwiększających udział społeczeństwa obywatelskiego zarówno w procesie stanowienia prawa, jak i w działaniach na rzecz bezpieczeństwa i odporności społecznej.

Następnie Rada zapoznała się z założeniami zaktualizowanego Modelu Współpracy Samorządów z Organizacjami Pozarządowymi. Dokument jest efektem ponad roku prac oraz doświadczeń zebranych podczas dziesięciu lat funkcjonowania poprzedniej wersji modelu. Model opiera się na trzech kluczowych płaszczyznach współpracy: dialogu, realizacji zadań publicznych oraz budowaniu infrastruktury współpracy. Jego celem jest wspieranie partnerskich relacji między samorządami a organizacjami społecznymi oraz lepsze wykorzystanie potencjału obu stron. Szczególny nacisk położono na znaczenie otwartości, zaufania i kultury współpracy jako fundamentów skutecznego dialogu obywatelskiego. Dokument ma służyć jako praktyczne narzędzie wspierające rozwój współpracy między sektorem publicznym a organizacjami pozarządowymi w całej Polsce.

Podczas posiedzenia Rady Działalności Pożytku Publicznego omówiono również stan prac nad nowelizacją ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Przedstawiciel Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych przedstawił petycję OFOP w tej sprawie oraz poinformował o procedowaniu w Sejmie petycji zawierającej propozycje zmian wypracowane przez szerokie grono przedstawicieli organizacji pozarządowych, samorządów oraz ekspertów w ramach prac nad uproszczeniami prawnymi dla sektora obywatelskiego. Podkreślono, że projekt ten koncentruje się przede wszystkim na usprawnieniu zasad zlecania realizacji zadań publicznych.

W trakcie dyskusji zwrócono uwagę na potrzebę kontynuowania działań na rzecz przyjęcia rozwiązań oczekiwanych przez organizacje pozarządowe oraz zapewnienia spójności prac parlamentarnych i rządowych. Strona społeczna apelowała o aktywne wspieranie petycji na etapie prac sejmowych oraz o uwzględnienie w przyszłych zmianach także innych zagadnień ważnych dla sektora obywatelskiego, w tym wolontariatu, funkcjonowania rad dialogu obywatelskiego oraz systemu finansowania organizacji.

Przedstawiciele administracji rządowej poinformowali, że trwają końcowe uzgodnienia związane z wpisem projektu nowelizacji ustawy do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Zapowiedziano również przeprowadzenie szerokich konsultacji środowiskowych po opublikowaniu założeń projektu oraz kontynuowanie dialogu z Radą Działalności Pożytku Publicznego na kolejnych etapach procesu legislacyjnego.

Rada zapoznała się także z informacją o pracach nad nowymi wzorami dokumentów stosowanych przy zlecaniu realizacji zadań publicznych. Podkreślono, że do projektów rozporządzeń wpłynęło kilkaset uwag ze strony organizacji pozarządowych i samorządów, które są obecnie szczegółowo analizowane. Celem prowadzonych prac jest wypracowanie rozwiązań upraszczających procedury oraz odpowiadających potrzebom zarówno administracji publicznej, jak i sektora obywatelskiego.

Następnie Rada wysłuchała informacji o stanie prac nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR), który będzie wyznaczał kierunki wykorzystania środków europejskich po 2027 roku. Po dyskusji Rada przyjęła uchwałę apelującą o wzmocnienie zasady partnerstwa w pracach nad PPKR oraz o zapewnienie szerokiego udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego na wszystkich etapach przygotowywania i wdrażania nowego systemu funduszy europejskich. Wskazano również na potrzebę prowadzenia dialogu z partnerami regionalnymi oraz regularnego monitorowania jakości realizacji zasady partnerstwa.

Podczas posiedzenia omówiono także narastające problemy systemowe związane z realizacją konkursów publicznych, w szczególności dotyczące interpretacji kwalifikowalności wydatków, wkładu własnego oraz zasad refundacji kosztów. Przedstawiciele organizacji pozarządowych wskazywali na rozbieżne interpretacje przepisów stosowane przez instytucje kontrolne i administrację, które mogą skutkować żądaniem zwrotu dotacji mimo prawidłowej realizacji projektów.

Szczególną uwagę zwrócono na sytuacje, w których po zakończeniu i rozliczeniu projektów pojawiają się nowe interpretacje dotyczące wkładu własnego lub kosztów poniesionych przed podpisaniem umowy. W ocenie strony społecznej stwarza to istotne ryzyko finansowe dla organizacji oraz członków ich władz. Podkreślano potrzebę większej przewidywalności zasad konkursowych oraz jednolitego podejścia administracji do interpretacji obowiązujących przepisów.

Przedstawiciele administracji zadeklarowali gotowość do dalszego dialogu oraz konsultowania regulaminów konkursowych z organizacjami pozarządowymi. Zwrócono uwagę na konieczność wyjaśnienia wątpliwości dotyczących refundacji kosztów i kwalifikowalności wydatków, aby zapewnić bezpieczeństwo prawne organizacjom realizującym zadania publiczne. Rada podkreśliła znaczenie przejrzystych zasad współpracy między administracją a sektorem obywatelskim oraz potrzebę wypracowania rozwiązań ograniczających ryzyko interpretacyjne i wzmacniających stabilność działania organizacji pozarządowych.

Na zakończenie obrad przewodniczący zespołów problemowych RDPP przedstawili krótkie omówienie prac zespołów.