Komitet Do Spraw
Pożytku Publicznego

Konferencja „Zdrowie jako kapitał społeczny – obywatelska odpowiedzialność za wspólną przyszłość” odbyła się 19 października w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z inicjatywy Adriany Porowskiej, Sekretarz Stanu w KPRM, Wiceprzewodniczącej Komitetu do spraw Pożytku Publicznego i ks. dr Arkadiusza Nowaka, Prezesa Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej (IPPEZ), Przewodniczącego Rady Organizacji Pacjentów przy Ministrze Zdrowia.

W wydarzeniu udział wzięli przedstawiciele rządu, organizacji społecznych, eksperci oraz przedstawiciele świata nauki. Zdrowie to nie tylko sprawa systemu ochrony zdrowia. To warunek aktywności zawodowej i społecznej, samodzielności oraz rozwoju gospodarczego. Szczególną rolę w budowaniu świadomości społecznej odgrywają organizacje pozarządowe, które działają w lokalnych społecznościach, edukują, wspierają i podnoszą kompetencje zdrowotne społeczeństwa. Dlatego w spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele ok. 150 organizacji pozarządowych, działających m.in. w obszarach zdrowia, edukacji, polityki społecznej, ekologii, cyfryzacji, spraw młodzieży i seniorów.

Stronę rządową reprezentowali Marzena Okła-Drewnowicz, Sekretarz Stanu w KPRM i Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej, Katarzyna Kacperczyk, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia oraz Rafał Rosiński, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Cyfryzacji. W wydarzeniu udział wzięła Wioleta Tomczak, Posłanka na Sejm RP, a Wicemarszałek Sejmu Monika Wielichowska zwróciła się do uczestników w nagraniu wideo.

Podczas spotkania rozmawialiśmy o tym jak budować społeczeństwo, w którym odpowiedzialność za zdrowie oraz długofalowe myślenie o zdrowiu staje się fundamentem wspólnej przyszłości.

Zdrowie jest wartością, która nas wszystkich łączy, przenika przez wszystkie sfery naszego życia. Dlatego należy postrzegać je nie tylko w kontekście ochrony zdrowia i leczenia osób chorych – lecz w szerokim aspekcie społecznym, w politykach publicznych i działaniach we wszystkich sektorach.

- Zdrowie decyduje o tym, czy możemy pracować, uczyć się, opiekować się bliskimi i działać w naszych społecznościach. Dlatego nie może być sprawą wyłącznie lekarzy i pacjentów. Jednak aby obywatele wzięli za nie współodpowiedzialność, muszą najpierw uwierzyć, że system działa w ich interesie. Dziś tego zaufania brakuje i nasze badanie pokazuje to bardzo wyraźnie  – mówił ks. dr Arkadiusz Nowak, Prezes IPPEZ.

- Zdrowie publiczne nie jest wyłącznie sprawą lekarzy, szpitali czy administracji publicznej. To fundament bezpieczeństwa i odporności społecznej, a także warunek naszej aktywności zawodowej, społecznej i samodzielności. Obecność ponad 150 organizacji pozarządowych, działających w tak różnych obszarach – od pomocy społecznej i edukacji po ekologię i cyfryzację – pokazuje, że troska o zdrowie wykracza daleko poza system ochrony zdrowia. Zdrowie nie zaczyna się w szpitalu. Zaczyna się tam, gdzie żyjemy, pracujemy, uczymy się i budujemy relacje z innymi ludźmi. Silnego państwa nie zbudujemy bez zdrowego, aktywnego i solidarnego społeczeństwa  – podkreśliła Adriana Porowska, Sekretarz Stanu w KPRM i Wiceprzewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego.

Uczestnicy konferencji skoncentrowali się na trzech, szczególnie istotnych kwestiach: zdrowie jako kapitał społeczny, cyfrowa odporność – bezpieczeństwo informacji, uzależnienia i kompetencje w sieci oraz wpływ środowiska życia na zdrowie.

Zdrowie to coś więcej niż pozycja w budżecie. Taką tezę postawiła na otwarcie debaty prof. Ewa Baum, Dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. W wystąpieniu „Wielowymiarowa wartość zdrowia” przekonywała, że zdrowie liczy się nie tylko w złotówkach. Ma też wymiar etyczny, społeczny i publiczny.

Gdzie szukać pieniędzy i jak je lepiej wydawać? O tym mówili uczestnicy pierwszego panelu oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych. Dariusz Dziełak, Dyrektor Departamentu Analiz i Innowacji w Centrali NFZ, pokazał, na co realnie stać płatnika publicznego i z czym się dziś mierzy. Dr hab. Małgorzata Gałązka-Sobotka, Rektor Uczelni Łazarskiego, przekonywała, że zdrowie trzeba traktować jak inwestycję, i wyjaśniała, jak mierzyć jej zwrot. Igor Grzesiak, Wiceprezes IPPEZ, przedstawił z kolei wyniki badania „Społeczny kapitał zdrowia”, czyli to, co o zdrowiu i systemie myślą sami Polacy.

Coraz więcej decyzji o zdrowiu zapada dziś przed ekranem telefonu. Dlatego kolejna dyskusja dotyczyła zagrożeń zdrowotnych związanych z korzystaniem z Internetu i mediów społecznościowych. O uzależnieniach od nowych technologii jako problemie zdrowia publicznego i wpływie na zdrowie psychiczne mówiła dr. hab. n. med. Aleksandra Lewandowska, konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży. Mechanizmy rozprzestrzeniania się dezinformacji medycznej przedstawiła dr Dorota Sikora z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, współautorka raportu „Dezinformacja medyczna”.

Zdrowie nie zaczyna się w momencie choroby, a o naszym dobrostanie, długości życia w dużej mierze decyduje także to, co dzieje się poza systemem ochrony zdrowia: w szkole, w mieście w którym żyjemy, w powietrzu, którym oddychamy. Według WHO czynniki środowiskowe odpowiadają za co najmniej 15% zgonów w Europie, a mimo to wciąż rzadko mówi się o nich jako o części profilaktyki.

Ostatni panel dotyczył właśnie profilaktyki w takim właśnie szerokim ujęciu. Dr Rafał Staszewski, Kanclerz Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, przekonywał, że skuteczna profilaktyka wymaga współpracy wielu resortów i lepszych kompetencji zdrowotnych samych obywateli. Artur Białoszewski, mazowiecki konsultant wojewódzki w dziedzinie zdrowia środowiskowego, mówił o tym, jak jakość powietrza, klimat i warunki życia przekładają się na zdrowie Polaków. Eksperci byli zgodni, że szansą jest edukacja zdrowotna, która od września 2026 r. jest w szkołach przedmiotem obowiązkowym. Dzięki niej zdrowych nawyków można uczyć systemowo, od najmłodszych lat.

Konferencja zakończyła się wspólnym stanowiskiem, które uczestnicy mogli podpisać na miejscu. Zawiera ono trzy postulaty pod adresem rządu i parlamentu, ale też zobowiązanie samych organizacji:

1. Ustanowienie corocznego, zintegrowanego Raportu o Stanie Zdrowia Obywateli, przedstawianego Sejmowi RP wraz z obowiązkową debatą parlamentarną.
2. Ustanowienie profilaktyki fundamentem systemu zdrowia – minimalny udział nakładów na profilaktykę na poziomie 5% wydatków na zdrowie do 2030 r., wraz z wprowadzeniem systemów premiujących prozdrowotne zachowania oraz rozwojem nowoczesnej opieki senioralnej i długoterminowej (telemedycyna, powszechne ubezpieczenie pielęgnacyjne, integracja POZ – AOS).
3. Zwiększenie wykorzystania bezpiecznych narzędzi cyfrowych w edukacji i komunikacji zdrowotnej – powszechne wdrożenie Indywidualnego Planu Profilaktyki w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP), profesjonalizacja komunikacji zdrowotnej i proaktywne informowanie obywateli o indywidualnych kosztach świadczeń, wraz z systemowym monitorowaniem jakości opieki i doświadczeń pacjentów zorientowanym na pacjenta i kapitał zdrowia.

Dziękujemy prelegentom za merytoryczną i ciekawą dyskusję, przedstawicielom organizacji pozarządowych za ich ważny głos w debacie, przedstawicielom administracji, świata nauki oraz ekspertom za aktywny udział w konferencji.